Çin, evrenin ilk dönemlerini derinlemesine incelemek amacıyla Ay’ın Dünya’dan görünmeyen uzak tarafında dev bir radyo teleskop dizisi kurmayı planlıyor. Bu proje gerçekleşirse, Ay yüzeyindeki ilk işlevsel radyo gözlemevi haline gelecek. South China Morning Post’un (SCMP) haberine göre, Çin’in önerdiği Ay teleskobu, kelebeğe benzeyen 7.200 anten içerecek. Bu antenler, ultra uzun dalga boyundaki kozmik sinyalleri yakalamak üzere tasarlanmış durumda. Bilim insanları, bu sinyallerin evrenin en karanlık dönemlerine, hatta ilk yıldızların oluşumundan önceki zaman dilimlerine ışık tutabileceğine inanıyor.
Dünya’nın atmosferi bu tür sinyalleri engellediğinden, Ay’ın uzak yüzü gökbilimciler için eşsiz bir gözlem noktası sunuyor. Çünkü burası, Dünya’dan gelen radyo sinyali kirliliğinden tamamen korunmuş durumda.
Devasa Bir Gözlemevi Kurulacak
Proje çerçevesinde, Çin Uzay Teknolojisi Akademisi ve Şanghay Astronomi Gözlemevi araştırmacıları, yaklaşık 30 kilometre genişliğinde ve 0,1 kilometrekarelik bir toplama alanına sahip bir radyo teleskop dizisi tasarladı. Bu devasa yapı sayesinde, hem evrenin “kozmik karanlık çağları” incelenebilecek hem de Güneş Sistemi dışındaki ötegezegenler keşfedilebilecek. Çin’in, önümüzdeki on yıl içinde bu teleskobu inşa etmeyi hedeflediği bildiriliyor.
Böylesine büyük bir projeyi hayata geçirmek için Çin, Ay’a göndereceği insansız ve insanlı görevlerden faydalanarak kapsamlı bir plan oluşturdu. Bilim insanlarına göre, teleskobun inşası, son derece karmaşık bir mühendislik süreci gerektirecek. Bu süreçte, bilimsel cihazlar, haberleşme uyduları, robot teknolojileri ve lojistik destek sistemleri yer alacak.
Projenin üç aşamadan oluşması bekleniyor:
- İlk Aşama: Chang’e 7 ve 8 görevleri kapsamında robotlar yardımıyla 16 test anteni yerleştirilecek. Bu süreç, 1 ila 3 yıl sürecek ve kozmik karanlık çağlara dair ilk sinyallerin haritalanmasını sağlayacak.
- İkinci Aşama: Ay’a gönderilecek astronotlar, yaklaşık 100 antenlik ana bölümün kurulumuna yardımcı olacaklar.
- Son Aşama: Çin’in gelecekte inşa etmeyi planladığı Ay araştırma üssü aracılığıyla tam ölçekli anten ağı tamamlanacak.
Elbette bu planlar en ideal senaryolar için geçerli. Uzayda ve büyük bir projede zamanlama gecikmeleri yaşanma olasılığı oldukça yüksek. Ayrıca, Ay yüzeyinin engebeli yapısı nedeniyle teleskop dizisinin kurulumu büyük bir mühendislik meydan okuması olarak görülüyor. Proje ekibi, geniş ve düz bir alan bulmanın zorluk yaratabileceğini belirtiyor.
NASA’nın Benzer Projeleri
Ay’ın uzak tarafına teleskop kurma fikri yeni değil. 2021 yılında NASA’nın Yenilikçi İleri Düzey Kavramlar Programı kapsamında, Ay yüzeyindeki bir krater içine dev bir tel örgü teleskop yerleştirilmesi planlanmıştı. NASA araştırmacıları, 1 km genişliğinde bir çanağa sahip olan Lunar Crater Radio Telescope (LCRT) adlı projeyi önermişti. Bu yapının inşasında, Ay yüzeyinde hareket edebilen özel tırmanıcı robotlar kullanılacaktı. Ancak NASA, henüz bu projeyi hayata geçirmedi. Eğer gerçekleşirse, bu teleskop Güneş Sistemi’ndeki en büyük dolu açıklıklı radyo teleskobu olma özelliğini taşıyacak.
